تبلیغات
همه چیز بین من و تو - ایرانی جو زده از قدیم تا فیس بوک!
Take It Easy
همه چیز بین من و تو
امروزه پس از گذشت سال ها، اگرچه بساط کوپن از جامعه ایرانی برچیده شده اما همراهی غیرمنطقی با پدیده های هیجانی جمعی - یا همان « جوزدگی » -، هنوز هم بخش قابل توجهی از تجربیات روزمره ما را تشکیل می‎دهد. هر یک از ما در طول روز به فراخور شغل و موقعیت خود، موارد متعددی از این فرایند رفتاری را در میان اطرافیان خود مشاهده می کنیم؛ آدم هایی كه تاب مقاومت در برابر فضای پیرامون خود را ندارند و در کوچک ترین مواجهه با « جَو » در چشم به هم زدنی سپر می اندازند. تازه این جدای از موارد نه چندان كمی است كه خود ما هم در فضا هضم می شویم و به موج های هیجانی به وجود آمده، می پیوندیم.

اگر کمی با خودمان صادق باشیم، حتما به یاد می آوریم مواردی را كه بی هیچ استدلال، صرفاً به پیروی از جمعی خاص، مرتكب کنشی خاص شده ایم.

تعدد مصادیق و فراگیری آنها حاكی از این است كه جوزدگی تا مغز استخوان جامعه ایرانی نفوذ کرده، در حدی که رواج اپیدمیک آن را هیچ کس نمی تواند انکار کند. از نمونه های ساده و پیش پا افتاده همچون بوق زنی دسته جمعی پشت چراغ قرمز بگیرید تا سطوح رفتاری کلان تر از جمله کنش های جمعی سیاسی و اجتماعی، همه و همه موید درستی همین گزاره هستند.

اندکی جست و جو در ادبیات و فرهنگ ایرانی و تامل در سرنوشت جنبش های اجتماعی و سیاسی، حداقل در چند سده اخیر نشان می دهد که جوزدگی، نه یک معضل نوظهور که آسیبی دیرپا در سپهر فرهنگ ایران زمین است و جایگاه رفیع و خدشه ناپذیر ضرب المثل « خواهی نشوی رسوا همرنگ جماعت شو » در فرهنگ شفاهی و مکتوب ما هم شاید از همین مسئله نشات گرفته باشد.

پیشینه « جوزدگی ایرانی » هر چه که باشد، قطعاً پیدایش فیس بوک و رواج آن در میان ایرانیان، نقطه عطفی در تاریخ آن است، هر کس که فقط یک بار گذرش به این شبکه مجازی افتاده باشد، در درستی این گزاره لحظه ای تردید نمی کند که رفتارهای ایرانی ها در فیس بوک به شکل دراماتیکی متاثر از « جو » است؛ چه آن که تنها اگر ایرانی باشید می توانید یک روز از خواب برخیزید و در کمال تعجب ببینید بسیاری از دوستانتان عکس های پروفایل خود را به تصویر گوسفند تغییر داده اند و این همه برای اعتراض به کشتار حیوانات در عید قربان انجام شده است. نه اشتباه نکنید! اینکه همین اعتراض کنندگان همیشه، گوشت قرمز می خورند و همین عید قربان را در زندگی واقعی خود، به نزدیکانشان تبریک می گویند، به شما و هیچ کس دیگر ربطی ندارد، اینگونه چون و چرا تراشی های منطقی و جستجوی روابط علی- معلولی در گفتمان جوزدگی هیچ جایگاهی ندارد.

واکنش های فیس بوکی ایرانیان به واقعه درگذشت بنیانگذار شرکت کامپیوتری اپل نیز، نمونه تمام عیار دیگری از جوزدگی مجازی ایرانی بود. در آن روزها نقل قولی به مطایبه، دهان به دهان می گشت که « طرف فرق آیفون در خانه اش را با Iphone نمی داند اما عکس پروفایل خود را به عکس استیو جابز تغییر داده است »، این شوخی به اعتبار شوخی بودنش، رگه هایی از اغراق هم با خود داشت اما کیست که نداند، اندوه مجازی ایرانی ها برای مرگ استیو جابز، تنها در گفتمان جوزدگی ایرانی بود که می توانست قابل تعریف و تفسیر باشد.

نمونه های جوزدگی مجازی ایرانی ها، به دو موردی که ذکرش رفت محدود نمی شود. برشمردن تک تک مصادیق این مسئله در رفتار فیس بوکی ایرانیان، به مثنوی هفتادمنی ختم می شود که نه گفتنش در توان نگارنده هست و نه شنیدنش در حوصله مخاطب. مرگ فلان نویسنده، توهین فلان خواننده، پوشش فلان بازیگر، رای دادن فلان سیاست مدار، خاطره گویی از فلان رخداد سیاسی وغیره، همه و همه مصادیق همین فرایند رفتاری آزاردهنده هستند.

حدیث جوزدگی ایرانی در عرصه مجازی و خصوصاً فیس بوک بسی بغرنج تر از عرصه واقعیت است و این شاید در مسئولیت گریزی ذاتی که وب برای اهالی هزاره سوم به ارمغان آورده، ریشه داشته باشد.

از مصادیق که بگذریم، در این خصوص نکاتی وجود دارد که شایسته تامل و تدقیق است؛ جوزدگی-چه از نوع مجازی و چه از نوع واقعی اش- هر چه که باشد با توسعه یافتگی فرهنگی و اجتماعی نسبت عکس دارد. شاید یک مقایسه سرانگشتی با کشورهای دیگر، قضاوت در این باره را آسان تر کند. کافی است رفتار فیس بوکی ایرانیان در دو واقعه مرگ استیو جابز و ازدواج مارک زاکربرگ -صاحب فیس بوک - را بررسی کنیم و آن را با رفتار آمریکائی ها که در واقع هموطنان دو فرد ذکر شده هستند، مقایسه کنیم. در خصوص مورد اول نه آمریکائی ها که بعید است حتی خود خانواده جابز هم به اندازه ایرانیان حاضر در فیس بوک، برای جابز شیون و زاری کرده باشند. در خصوص مورد دوم هم که در میان تبریک ها و شادمانی های دیگران، کمپین سنجش اندازه دماغ همسر زاکربرگ و اعلام انزجار از زشتی نامبرده در فیس بوک ایرانی شکل گرفت و تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل.

ظریفی از استادش نقل می کرد که « حماقت وقتی جمعی شود، ناپدید می شود.» در پارادایم جوزدگی ایرانی اما، گاهی نه تنها وجه حماقت بار برخی کنش ها نادیده انگاشته می شود، که در کمال ناباوری آن کار واجد ارزش تلقی می شود، به طوری که شخصِ "به جَو نپیوسته " چنان مغبون و مطرود می شود که انگار از مهم ترین قافله روشنفکری عالم جا مانده است!

در این فضا منطق به شکل بی رحمانه ای مورد تعرض قرار می گیرد و قضاوت ها به شدت کاریکاتوری و مضحک می شود. بیش از آنکه ماهیت و معنای ذاتی کنش ها مهم باشد، وجه نمایشی آنها اهمیت می یابد و بدین ترتیب دیوار واقع گرایی روز به روز کوتاه و کوتاه تر می شود.

کمرنگ شدن حس مسئولیت پذیری یا به تعبیر بهتر تقویت روحیه مسئولیت گریزی از دیگر پیامدهای محتوم جوزدگی است. این پدیده، فضایی را فراهم می کند که در آن هر کسی با انتساب عواقب کار خود به دیگران، از پذیرفتن مسئولیت می گریزد و این در دراز مدت مناسبات انسانی جامعه را غیرمسئولانه می کند.

فراتر از این مسئله، امواج هیجانی، همیشه موج سواران خاص خود را هم تربیت می کند، در جامعه ای این چنین مستعد برای جوزدگی، خیلی ها –از رسانه داران و سیاسیون گرفته تا کارتل های بزرگ اقتصادی - برای استفاده از این پتانسیل اغوا می شوند. اینگونه است که در بزنگاه های مهم، افکار عمومی به ساده ترین شکل ممکن منحرف می شود و در این میان بیش از کسی که آدرس غلط می دهد، جامعه ای که مقصد دریافت آدرس غلط است اهمیت دارد.

آسیب های ناشی از جوزدگی را می توان بیش از این نیز به شمارش و بررسی نشست اما چه چیزی مهم تر از این که جوزدگی دقیقاً در تقابل با مفهوم « گفت وگو » قرار می گیرد و چه چیز غم انگیزتر از این که در جامعه ای اینچنین امکان گفت وگو سلب و عرصه بر گفت وگو گران تنگ شود. فضای هیجانی از آنجا كه ضداستدلال است، با گفت وگو نسبتی نمی تواند داشته باشد و این نکته ای است برای اهل نظر؛ خصوصاً آن دسته كه می خواهند بفهمند چرا این روزها جامعه ایرانی بیش از همیشه از گفت وگو رویگردان است.



نوع مطلب : اجتماعی، روانشناسی، 
برچسب ها : ایرانی جو زده از قدیم تا فیس بوک!، روانشناسی هیجانات در زندگی، تحلیل جوگیر شدن در ایران و فیس بوک،
لینک های مرتبط :

 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


درباره وبلاگ


“نه با کسی بحث کن، نه از کسی انتقاد کن. هر کی هر چی گفت بگو حق با شماست و خودت را خلاص کن. آدم‌ها که عقیده‌ات را می‌پرسند، نظرت را نمی‌خواهند. می‌خواهند با عقیده‌ی خودشان موافقت کنی. بحث کردن با آدم‌ها بی‌فایده است.”
شوخی ای نکنین که مجبور باشین یه «ای بابا! شوخی کردم» به آخرش اضافه کنین!
سلام دوستان به وبلاگ خودتون خوش اومدین در صورت تمایل در خبرنامه عضو بشین تا هر شب لینک های وبلاگ رو براتون ارسال کنم.از اعتماد شما سپاسگذارم.از ایمیلتان هیچ استفاده تبلیغاتی نخواهد شد.

مدیر وبلاگ : افسانه آدیگوزل
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :